Nevâl es-Sâdevî

Dünyaca ünlü bir yazar, romancı ve hem Mısır hem de Mısır dışında etkin bir kadın hakları savunucusudur. 1931 yılında Kahire’nin uzak bir köyünde dünyaya gelen Sâdevî ilk romanı Diary of a Child Called Souad’ı on üç yaşındayken yazdı. Alışılmadık bir biçimde, o, erkek ve kız kardeşleri birlikte eğitim aldılar. Psikiyatri ihtisası yaparak 1955’te Kahire Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra iki yıl boyunca tıp doktoru olarak görev yaptı. 

1963’ten 1972’ye kadar Mısır hükümeti için Halk Sağlığı Eğitimi Genel Müdürü olarak çalıştı. Bu süre zarfında New York’taki Columbia Üniversitesi’nde okuyarak 1966’da Halk Sağlığı alanında yüksek lisans derecesini aldı. Gelgelelim, 1972’de politik baskı sonucu hükümetteki işini kaybetti. Kurucusu olduğu ve üç yılı aşkın bir süre editörlüğünü yaptığı Health dergisi kapatıldı. 

Sâdevî 1973 ve 1978 yılları arasında Fen Edebiyat Yüksek Enstitüsü’nde çalıştı. Arap kadınları üzerindeki tahakküme dair, kendisini üne kavuşturan kitaplarını, kurmacanın yanı sıra kurmaca olmayan eserlerini de bu sırada yazmaya başladı. En ünlü romanı Woman at Point Zero 1973’te (Sıfır Noktasındaki Kadın, Çev. Selma Demiröz, Metis Yay., 2017) Beyrut’ta basıldı. Onu 1976’da God Dies by the Nile, (Tanrı Nil Kıyısında Öldü, Çev. Nesrin Oral, Belge Yay., 1999) izledi. 1977’de ise Arap kadınları üzerine olan çalışması The Hidden Face of Eve (Havva'nın Saklı Yüzü, Çev. Ayşecan Ay, Ayrıntı Yayınları, 2019) yayımlandı. 

Nevâl es-Sâdevî, 1981’de Başkan Enver Sedat’ın tek parti yönetimini alenen eleştirdi ve akabinde tutuklanarak hapse atıldı. Sedat’ın suikastından bir ay sonra salıverildi. 1982’de kurduğu Arap Kadınları Dayanışma Derneği 1991’de yasadışı ilan edilerek kapatıldı. Sâdevî, Mübarek rejimi boyunca birkaç yıl sürgünde yaşamış, Duke University ve Washington State University dahil olmak üzere, ABD ve Avrupa üniversitelerinde ders vermiştir. Sâdevî Mısır’a 1996’da döndü ve 2004’te Mısır’daki başkanlık seçiminde insan hakları, demokrasi ve kadınlara daha fazla özgürlük zemininde adaylığını açıkladı. Fakat 2005 Temmuzunda, hükümetin devam eden zulmü nedeniyle adaylığını geri çekmek zorunda kaldı. 

Nevâl es-Sâdevî, çalışmalarıyla geniş bir uluslararası tanınırlık kazanmıştır. Sâdevî başka pek çok üniversitenin yanı sıra York, Chicago’daki Illinois, ayrıca St. Andrews ve Tromso Üniversiteleri ile Universidad Nacional Autónoma de México’dan fahri doktora almıştır. Sahip olduğu çok sayıda ödülden bazıları 2003 yılında aldığı Premi Internacional Catalunya, 2004 yılında aldığı Avrupa Konseyi Kuzey-Güney Ödülü, 2011 yılında aldığı Yılın Kadınları Ödülü (Birleşik Krallık), 2012 yılında aldığı Sean MacBride Barış Ödülü (İrlanda) ve 2013 yılında aldığı Fransa Ulusal Liyakat Nişanı’dır. Kitapları dünya çapında kırkı aşkın dile çevrilmiştir. 

Yazdığı Kitaplar